Στην Ελλάδα όλοι μπορούν να ονειρεύονται μια αθλητική διάκριση. Δεν έχουν, όμως, όλοι τις ίδιες δυνατότητες να τη διεκδικήσουν. Και όσο απομακρυνόμαστε από τα μεγάλα αστικά κέντρα, τόσο περισσότερο το όνειρο εξαρτάται από κάτι που δεν έχει καμία σχέση με το ταλέντο: τα χρήματα.
Δύο ομάδες από την Αθήνα μπορούν να συναντηθούν διανύοντας λίγα χιλιόμετρα. Μια ομάδα από την περιφέρεια μπορεί να χρειαστεί πολύωρη οδική μετακίνηση. Μια ομάδα από τη Χίο, την Κω, τη Νάξο, τη Σαντορίνη ή την Ικαρία μπορεί να χρειαστεί πλοίο, αεροπλάνο, ανταπόκριση, διανυκτέρευση και ένα σημαντικό ποσό για να συμμετάσχει στην ίδια διοργάνωση.
Και στο τέλος, όλοι θα εμφανιστούν στην ίδια βαθμολογία.
Τρεις βαθμοί για μια νίκη στο ποδόσφαιρο. Δύο βαθμοί για μια νίκη στο μπάσκετ. Διαφορετικά συστήματα βαθμολόγησης στο βόλεϊ, στο πόλο και στο χάντμπολ.
Πουθενά, όμως, δεν αναγράφεται πόσο κόστισε σε κάθε ομάδα το δικαίωμα να αγωνιστεί.
Αυτό δεν είναι μια ασήμαντη λεπτομέρεια. Είναι μία από τις σοβαρότερες ανισότητες πάνω στις οποίες λειτουργεί ο ελληνικός αθλητισμός.
Ο πρώτος αντίπαλος δεν φοράει φανέλα
Ας αρχίσουμε από τα αυτονόητα, που στον ελληνικό αθλητισμό αντιμετωπίζονται σαν να μην υπάρχουν.
Μια ομάδα που αγωνίζεται στην ίδια πόλη με τον αντίπαλό της μπορεί να περιορίσει τη μετακίνηση σε μια διαδρομή με λεωφορείο. Οι αθλητές πηγαίνουν στο γήπεδο, αγωνίζονται και επιστρέφουν στο σπίτι τους.
Μια ομάδα που πρέπει να ταξιδέψει στην άλλη άκρη της ηπειρωτικής Ελλάδας έχει να πληρώσει μεταφορικό μέσο, καύσιμα ή εισιτήρια, ενδεχομένως διατροφή και διαμονή.
Για μια νησιωτική ομάδα, όμως, ούτε αυτά είναι αρκετά για να περιγράψουν τη δυσκολία.
Υπάρχει το ακτοπλοϊκό πρόγραμμα. Υπάρχει ο καιρός. Υπάρχει το ενδεχόμενο να μη συνδέονται απευθείας δύο νησιά. Υπάρχει η πιθανότητα ένα ταξίδι λίγων εκατοντάδων χιλιομέτρων να απαιτεί δυσανάλογα περισσότερες ώρες από μια πολύ μεγαλύτερη διαδρομή στην ηπειρωτική χώρα.
Και υπάρχει κάτι που συχνά ξεχνάμε: ο αθλητής ή η αθλήτρια μπορεί να πρέπει τη Δευτέρα να βρίσκεται στη δουλειά, στο σχολείο ή στο πανεπιστήμιο.
Πώς συγκρίνεται η προετοιμασία δύο ομάδων όταν η μία επιστρέφει στο σπίτι της μετά τον αγώνα και η άλλη χρειάζεται να οργανώσει ολόκληρη την εβδομάδα της γύρω από ένα δρομολόγιο;
Πώς μετριέται αυτή η διαφορά;
Και ποιος αποφάσισε ότι δεν χρειάζεται να αντισταθμίζεται;
Μπάσκετ: Ίωνες Χίου, Ιπποκράτης Κω, ΑΠΑΣ Νάξου — τρεις ομάδες, ένα πρωτάθλημα
Ας αφήσουμε για λίγο το ποδόσφαιρο.
Στη National League 2 του μπάσκετ, την αγωνιστική περίοδο 2026-2027, στον δεύτερο όμιλο, σύμφωνα με την ΕΟΚ, συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, οι Ίωνες Χίου, ο Ιπποκράτης Κω και ο ΑΠΑΣ Νάξου «Τα Φανάρια».
Στον ίδιο όμιλο βρίσκονται ομάδες από την Αττική και τη Στερεά Ελλάδα.
Την Κυριακή 8 Νοεμβρίου, οι Ίωνες Χίου αγωνίστηκαν εκτός έδρας με τον Πρωτέα Σχηματαρίου. Ο Ιπποκράτης Κω αντιμετώπισε τον Ίκαρο Καλλιθέας και ο ΑΠΑΣ Νάξου υποδέχθηκε τον Έσπερο.
Τρεις κανονικές αναμετρήσεις εθνικού πρωταθλήματος.
Αλλά η διαδρομή Χίος–Σχηματάρι ή Κως–Καλλιθέα δεν έχει καμία σχέση με μια μετακίνηση ανάμεσα σε δύο ομάδες της Αττικής.
Και βέβαια, η φιλοξενία ενός αντιπάλου στη Νάξο δεν σημαίνει ότι η νησιωτική ομάδα απαλλάσσεται από το κόστος της δικής της αγωνιστικής χρονιάς.
Ποιος πληρώνει τα ταξίδια; Πόσο από το συνολικό ετήσιο κόστος καλύπτεται από επιχορηγήσεις; Πόσο από χορηγούς; Πόσο από συνδρομές, εισιτήρια και προσωπική συνεισφορά ανθρώπων του συλλόγου;
Και, κυρίως, τι απομένει για την ίδια την ομάδα όταν εξασφαλίσει τα χρήματα που χρειάζονται απλώς για να μετακινείται;
Για έναν σύλλογο της Αττικής, ένα σημαντικό μέρος του προϋπολογισμού μπορεί να κατευθυνθεί στην ανάπτυξη του αγωνιστικού του τμήματος. Για έναν νησιωτικό σύλλογο, ένα πρόσθετο μέρος των διαθέσιμων πόρων μπορεί να χρειαστεί για μεταφορές.
Όταν ο ένας χρησιμοποιεί τα χρήματά του για να ενισχύσει την ομάδα και ο άλλος χρειάζεται πρώτα να εξασφαλίσει ότι θα φτάσει στον αγώνα, η διαφορά δεν είναι μόνο οικονομική. Γίνεται και αγωνιστική.
Δεν ισχυριζόμαστε ότι οι συγκεκριμένοι σύλλογοι αντιμετωπίζουν οικονομική αδυναμία. Χωρίς τους προϋπολογισμούς τους δεν μπορούμε να γνωρίζουμε κάτι τέτοιο.
Το ζήτημα είναι ότι το ίδιο το πρόγραμμα δημιουργεί διαφορετικές απαιτήσεις. Και αυτές οι απαιτήσεις πρέπει να υπολογίζονται, όχι να θεωρούνται αποκλειστική υπόθεση των διοικήσεων.
Βόλεϊ: Ο ΑΟ Θήρας ταξιδεύει πριν ακόμη αρχίσει ο αγώνας
Στη Volley League Γυναικών αγωνίζεται ο ΑΟ Θήρας, η ομάδα της Σαντορίνης.
Στις 7 Νοεμβρίου 2026 αντιμετώπισε εκτός έδρας την ΑΕΚ, από την οποία ηττήθηκε με 3-1. Η αποστολή της αναχώρησε αεροπορικώς από τη Σαντορίνη για την Αθήνα την προηγούμενη ημέρα, σύμφωνα με ρεπορτάζ της 6ης Νοεμβρίου.
Ας σταθούμε σε αυτή τη λεπτομέρεια.
Για να διεκδικήσει τη νίκη σε έναν αγώνα του Σαββάτου, η ομάδα έπρεπε να ξεκινήσει την αποστολή της από την Παρασκευή.
Αυτό σημαίνει επιπλέον οργάνωση, χρόνο, μετακινήσεις και ανάγκη εξασφάλισης των απαιτούμενων πόρων.
Και δεν πρόκειται για μια μεμονωμένη εξόρμηση.
Το πρόγραμμά της περιλαμβάνει αγώνες σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, απέναντι σε ομάδες όπως ο Παναθηναϊκός, η ΑΕΚ, ο Άρης, ο Πανιώνιος και ο ΠΑΟΚ.
Ο ΑΟ Θήρας έχει παρουσία σε υψηλό επίπεδο και τη δική του εμπορική και αγωνιστική δυναμική. Η περίπτωση αυτή δεν αποδεικνύει ότι ο σύλλογος αδυνατεί να χρηματοδοτήσει τις μετακινήσεις του.
Αποδεικνύει, όμως, κάτι πολύ συγκεκριμένο: το γεωγραφικό κόστος υπάρχει ακόμη και όταν μια νησιωτική ομάδα έχει καταφέρει να χτίσει ισχυρή αγωνιστική παρουσία.
Και υπάρχει μια ακόμη πλευρά.
Η Σαντορίνη είναι ένας διεθνώς αναγνωρίσιμος τουριστικός προορισμός. Αυτό μπορεί να δημιουργεί διαφορετικές εμπορικές δυνατότητες από εκείνες που διαθέτει ένα μικρότερο ή λιγότερο προβεβλημένο νησί.
Επομένως, ακόμη και ανάμεσα στις νησιωτικές ομάδες, οι δυνατότητες χορηγίας δεν είναι ίδιες.
Ας μην τα ισοπεδώνουμε όλα. Δεν έχουν όλα τα νησιά την ίδια οικονομία, ούτε όλες οι ομάδες τα ίδια έσοδα.
Αυτό είναι ακριβώς το επιχείρημα: μια δίκαιη χρηματοδοτική πολιτική πρέπει να γνωρίζει τις πραγματικές διαφορές, όχι να υποκρίνεται ότι δεν υπάρχουν.
Πόλο: Στη Χίο και στα Χανιά ο χάρτης δεν εξαφανίζεται μέσα στην πισίνα
Το πρόβλημα δεν σταματά στα κλειστά γυμναστήρια.
Στη Water Polo League Ανδρών αγωνίζεται ο Ναυτικός Όμιλος Χίου. Στη γυναικεία διοργάνωση συμμετέχουν η ΠΕΚΕ Βροντάδου και ο Ναυτικός Όμιλος Χανίων.
Η ΠΕΚΕΒ, μάλιστα, στις 7 Νοεμβρίου επικράτησε 17-13 του ΓΣ Ηλιούπολης στη Χίο, πετυχαίνοντας την πρώτη της νίκη στο φετινό πρωτάθλημα.
Η είδηση είναι η νίκη. Η προσπάθεια των αθλητριών. Το αποτέλεσμα μέσα στο νερό.
Αλλά πίσω από κάθε τέτοια αγωνιστική υπάρχει και μια ολόκληρη διαδικασία οργάνωσης.
Μια ομάδα από τη Χίο που πρέπει να αγωνιστεί στην Αττική ή στη Θεσσαλονίκη έχει διαφορετική διαδρομή από μια ομάδα που μετακινείται εντός του λεκανοπεδίου.
Το ίδιο ισχύει για μια ομάδα των Χανίων.
Και στο πόλο υπάρχει ένα πρόσθετο ζήτημα: η ανάγκη πρόσβασης σε κατάλληλες πισίνες, διαθέσιμες ώρες προπόνησης και υποδομές που επιτρέπουν σε μια ομάδα να προετοιμάζεται χωρίς διαρκείς συμβιβασμούς.
Δεν γνωρίζουμε ότι οι συγκεκριμένοι σύλλογοι στερούνται αυτές τις δυνατότητες. Γνωρίζουμε, όμως, ότι αποτελούν αναγκαίες προϋποθέσεις για την ανάπτυξη του αθλήματος.
Ποιος ελέγχει αν οι προϋποθέσεις είναι πραγματικά συγκρίσιμες;
Ποιος εξετάζει πόσο κοστίζει συνολικά η συμμετοχή στη Water Polo League για μια ομάδα της Χίου σε σχέση με μια ομάδα της Αθήνας;
Όταν μια ομοσπονδία οργανώνει εθνικό πρωτάθλημα, δεν αρκεί να φροντίζει να υπάρχουν διαιτητές, πρόγραμμα και βαθμολογία. Οφείλει να εξετάζει αν υπάρχουν βιώσιμοι όροι συμμετοχής για όλους.
Διαφορετικά, το πρωτάθλημα μπορεί να είναι τυπικά πανελλήνιο, αλλά οικονομικά να λειτουργεί πολύ ευνοϊκότερα για ορισμένες γεωγραφικές περιοχές.
Χάντμπολ: Η Προσοτσάνη και η Άρτα δεν είναι υποσημειώσεις του πρωταθλήματος
Στην Α1 Χάντμπολ Γυναικών αγωνίζονται ομάδες όπως η Αναγέννηση Άρτας και ο ΑΟ Προσοτσάνης Δράμας.
Στην πρώτη αγωνιστική της περιόδου 2026-2027, η Αναγέννηση Άρτας αντιμετώπισε τον ΠΑΟΚ, ενώ η Προσοτσάνη νίκησε 25-22 τον Λεωνίδα Αγίων Αναργύρων.
Στη συνέχεια, η Αναγέννηση ταξίδεψε στην Αθήνα και νίκησε τον Αθηναϊκό με 34-30.
Κανονικά αποτελέσματα ενός πρωταθλήματος.
Όμως η απόσταση της Άρτας ή της Προσοτσάνης από τα μεγάλα αστικά κέντρα δεν παύει να υπάρχει επειδή η ομάδα συμμετέχει στην Α1.
Χρειάζονται μετακινήσεις, προπονήσεις, αγωνιστική οργάνωση, τεχνικό επιτελείο και χρήματα.
Η Αναγέννηση Άρτας έχει τη δική της μεγάλη ιστορία στο ελληνικό γυναικείο χάντμπολ.
Η Προσοτσάνη εκπροσωπεί μια πολύ μικρότερη τοπική αγορά από την Αθήνα ή τη Θεσσαλονίκη.
Γιατί, λοιπόν, συνεχίζουμε να αντιμετωπίζουμε τη γεωγραφία και το μέγεθος της αγοράς σαν να είναι αποκλειστικά προβλήματα που οφείλει να λύσει κάθε σύλλογος μόνος του;
Το ταλέντο δεν εμφανίζεται αποκλειστικά στις μεγαλουπόλεις.
Ούτε οι αξιόλογοι προπονητές, ούτε η διάθεση των παιδιών να αθληθούν.
Αλλά αν η δυνατότητα διατήρησης μιας ομάδας εξαρτάται υπερβολικά από το μέγεθος της τοπικής οικονομίας, τότε η χώρα δεν αναπτύσσει ισότιμα τον αθλητισμό της. Αναπτύσσει κυρίως ό,τι μπορεί να χρηματοδοτηθεί ευκολότερα.
Ο Διαγόρας Ραχών και οι ομάδες που δεν χωρούν στα μεγάλα πρωτοσέλιδα
Και ας επιστρέψουμε στο ποδόσφαιρο. Όχι των μεγάλων συμβολαίων, αλλά εκείνο που προσπαθεί να επιβιώσει μακριά από τα φώτα.
Στον 7ο όμιλο της Γ’ Εθνικής Ποδοσφαίρου Γυναικών συμμετέχουν ομάδες από διαφορετικά νησιά του Αιγαίου.
Ο Διαγόρας Ραχών Ικαρίας, η ΑΕ Λήμνου, ο Νέος Πανσαμιακός, ο Ολυμπιακός Χίου–Κλασσικό, ο Αλκαίος Λέσβου, οι Αργοναύτες και ο ΠΑΣ Αρίσβης δεν συγκροτούν απλώς έναν ακόμη όμιλο.
Συγκροτούν έναν χάρτη από θαλάσσιες διαδρομές.
Στις 13 Νοεμβρίου 2026, ο Διαγόρας Ραχών επικράτησε 4-1 του Αλκαίου Λέσβου στην Ικαρία, όπως καταγράφεται στο επίσημο πρόγραμμα της ΕΠΟ.
Για τις 14 Νοεμβρίου 2026 είχε προγραμματιστεί ο πρώτος εντός έδρας αγώνας των Αργοναυτών με τον ΠΑΣ Αρίσβης στη Λήμνο.
Για τις 15 Νοεμβρίου 2026 έχει οριστεί η αναμέτρηση Ολυμπιακού Χίου–Κλασσικού με τον ΑΙΟ Μυτιλήνης στη Χίο.
Τρεις αγώνες. Τρία διαφορετικά νησιά. Ποδοσφαιρίστριες που έχουν το ίδιο δικαίωμα να αγωνίζονται με τις αντίστοιχες ομάδες της ηπειρωτικής Ελλάδας.
Δεν γνωρίζουμε τους οικονομικούς απολογισμούς αυτών των συγκεκριμένων μετακινήσεων. Δεν θα επινοήσουμε ποσά ούτε θα ισχυριστούμε ότι κάποιος σύλλογος αδυνατεί να ανταποκριθεί.
Μπορούμε, όμως, να θέσουμε το ερώτημα που προκύπτει από το ίδιο το πρόγραμμα:
Πόσο κοστίζει στον Διαγόρα Ραχών να συμμετέχει σε μια κατηγορία όπου οι αντίπαλοί του βρίσκονται σε διαφορετικά νησιά; Και ποιος αναλαμβάνει το πρόσθετο βάρος;
Αυτές οι ομάδες δεν είναι υποσημειώσεις του ποδοσφαίρου.
Είναι το ποδόσφαιρο.
Όπως οι Ίωνες Χίου είναι το μπάσκετ. Όπως η ΠΕΚΕΒ είναι το πόλο. Όπως η Προσοτσάνη είναι το χάντμπολ.
Κι αν μια εθνική διοργάνωση δεν μπορεί να διασφαλίσει ότι η συμμετοχή τους είναι οικονομικά βιώσιμη, τότε το πρόβλημα δεν βρίσκεται στις ομάδες.
Βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται και χρηματοδοτείται η διοργάνωση.
Το κράτος γνωρίζει την ανισότητα. Γιατί δεν τη μετρά με βάση το πραγματικό κόστος;
Δεν μπορεί κανείς να ισχυριστεί σοβαρά ότι η Πολιτεία αγνοεί το πρόβλημα.
Η ΚΥΑ ΓΓΑ/2150/2026 (ΦΕΚ Β΄ 527/3.2.2026) προβλέπει προσαύξηση 60% στα μόρια για ερασιτεχνικά σωματεία που εδρεύουν σε νησιά χωρίς οδική σύνδεση με την ηπειρωτική χώρα. Η πρόβλεψη αφορά ειδικά τον μηχανισμό μοριοδότησης των λοιπών ερασιτεχνικών σωματείων, όχι αυτομάτως κάθε μορφή χρηματοδότησης ούτε το πραγματικό κόστος των μετακινήσεων.
Επιπλέον, για ερασιτεχνικά σωματεία με έδρα σε νησιά κάτω των 3.100 κατοίκων, η ίδια απόφαση προσαυξάνει κατά 30% το βασικό ποσό των 1.000 ευρώ.
Παράλληλα, το 2025 ανακοινώθηκε δωρεάν μετακίνηση νησιωτικών ερασιτεχνικών αθλητικών σωματείων στα 77 επιδοτούμενα ακτοπλοϊκά δρομολόγια της άγονης γραμμής, με προβλεπόμενη έναρξη την 1η Ιανουαρίου 2026. Η ανακοίνωση από μόνη της δεν αποδεικνύει πόσες μετακινήσεις καλύφθηκαν στην πράξη.
Ωραία.
Και τώρα ας αφήσουμε τις ανακοινώσεις στην άκρη.
Πόσες πραγματικές μετακινήσεις καλύφθηκαν; Σε ποιες γραμμές; Πόσες ομάδες εξυπηρετήθηκαν; Και τι πλήρωσαν τελικά από την τσέπη τους;
Μια αύξηση 60% στα μόρια χρηματοδότησης δεν σημαίνει αυτομάτως κάλυψη 60% των εξόδων ταξιδιού.
Και δωρεάν θέση σε συγκεκριμένο επιδοτούμενο δρομολόγιο δεν σημαίνει ότι καλύπτονται κάθε αναγκαία ανταπόκριση, κάθε διανυκτέρευση, κάθε χερσαία μεταφορά ή κάθε αλλαγή που επιβάλλει ο καιρός.
Δεν αμφισβητούμε τη χρησιμότητα μιας ενίσχυσης.
Αρνούμαστε, όμως, να βαφτίζουμε λύση μια εξαγγελία χωρίς να ξέρουμε τι αφήνει ακάλυπτο.
Ακόμη πιο αποκαλυπτικό είναι ότι η ίδια απόφαση προβλέπει ισόποση κατανομή της χρηματοδότησης ανά ομάδα σε πολλές εθνικές κατηγορίες.
Όχι μόνο στο γυναικείο ποδόσφαιρο.
Αλλά και στο γυναικείο μπάσκετ, στο γυναικείο βόλεϊ, στο πόλο και στο χάντμπολ, στις κατηγορίες που κατονομάζει η απόφαση.
Ίσο ποσό, λοιπόν, για ομάδες της ίδιας κατηγορίας.
Αλλά ίσο ποσό δεν σημαίνει ίσο κόστος.
Είναι άραγε δίκαιη η ίδια βασική ενίσχυση για μια ομάδα της Αττικής και μια ομάδα της Χίου, όταν η δεύτερη έχει αντικειμενικά διαφορετικές ανάγκες μετακίνησης;
Μπορεί να υπάρχουν και άλλες μορφές οικονομικής στήριξης. Αυτές πρέπει να υπολογιστούν για να διαπιστωθεί η πραγματική διαφορά.
Αυτό ακριβώς ζητάμε: πλήρη στοιχεία.
Ποια είναι η συνολική ενίσχυση κάθε ομάδας; Ποιο είναι το πραγματικό κόστος συμμετοχής της; Πόσο επιπλέον κόστος δημιουργεί η γεωγραφική της θέση; Και ποιο μέρος αυτού του κόστους παραμένει ακάλυπτο;
Χωρίς αυτά τα στοιχεία, η Πολιτεία μπορεί να μιλά για ίση χρηματοδότηση χωρίς να αποδεικνύει ότι εξασφαλίζει ίσες ευκαιρίες.
Και αυτή η διαφορά δεν είναι λογιστική λεπτομέρεια.
Είναι η ουσία της συζήτησης.
Οι χορηγίες δεν φυτρώνουν με τον ίδιο τρόπο παντού
Η γεωγραφική ανισότητα δεν τελειώνει στα εισιτήρια.
Μια ομάδα που δραστηριοποιείται σε μεγάλο αστικό κέντρο έχει πρόσβαση σε μια πολύ μεγαλύτερη αγορά δυνητικών χορηγών: επιχειρήσεις, αλυσίδες καταστημάτων, εταιρικά γραφεία, διαφημιστικά δίκτυα και περισσότερες δυνατότητες εμπορικής προβολής.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε ομάδα της Αθήνας έχει χρήματα ή ότι κάθε νησιωτικό σωματείο στερείται χορηγών.
Σημαίνει ότι δεν απευθύνονται όλες οι ομάδες στην ίδια αγορά.
Τι μπορεί να ζητήσει μια ομάδα από μια μικρή τοπική επιχείρηση σε ένα νησί; Και πόσο συχνά μπορεί να επιστρέφει στην ίδια επιχείρηση ζητώντας να καλυφθεί ακόμη ένα ταξίδι;
Πόσες φορές μπορεί ένας τοπικός επιχειρηματίας να ακούει ότι πρέπει να στηρίξει την ομάδα «για το καλό του τόπου», όταν και ο ίδιος προσπαθεί να κρατήσει ανοιχτό το κατάστημά του;
Εδώ βρίσκεται μια δεύτερη αδικία.
Το επιπλέον κόστος μπορεί να εμφανίζεται ακριβώς εκεί όπου οι εμπορικές δυνατότητες είναι πιο περιορισμένες.
Και η πρόσβαση σε χορηγούς δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τη διάθεση των ανθρώπων μιας διοίκησης.
Εξαρτάται από την τοπική οικονομία, το μέγεθος της αγοράς, την αναγνωρισιμότητα του αθλήματος και την προβολή που μπορεί να προσφέρει μια ομάδα.
Δεν είναι το ίδιο εύκολο να αναζητάς εμπορική στήριξη για έναν σύλλογο με μεγάλη τηλεοπτική παρουσία και για μια μικρή γυναικεία ομάδα που δύσκολα εμφανίζεται ακόμη και στα αθλητικά δελτία.
Δεν αρκεί, λοιπόν, να λέμε σε έναν μικρό σύλλογο «βρείτε χορηγούς».
Πρέπει να εξηγήσουμε πού θα τους βρει, τι μπορεί να τους προσφέρει και πώς θα ανταγωνιστεί συλλόγους που δραστηριοποιούνται σε αγορές πολλαπλάσιου μεγέθους.
Διαφορετικά, η περίφημη «αυτοχρηματοδότηση» κινδυνεύει να γίνει μια κομψή λέξη για τη μεταφορά της ευθύνης στους παράγοντες, στις οικογένειες και στις τοπικές επιχειρήσεις.
Δεν είναι μόνο τα νησιά — είναι ολόκληρη η περιφέρεια
Η αδικία δεν αρχίζει εκεί όπου τελειώνει ο δρόμος και ξεκινά η θάλασσα.
Μια ομάδα από τα Γρεβενά, την Άρτα, την Προσοτσάνη, τον Πύργο ή την περιφερειακή Ελλάδα μπορεί να αντιμετωπίζει διαφορετικές, αλλά εξίσου σοβαρές δυσκολίες.
Το κόστος μετακίνησης αυξάνεται. Οι διαθέσιμοι χορηγοί ενδέχεται να είναι λιγότεροι. Η πρόσβαση σε σύγχρονες εγκαταστάσεις δεν είναι δεδομένη. Η τηλεοπτική και δημοσιογραφική προβολή συγκεντρώνεται συχνά γύρω από τα μεγάλα ονόματα.
Στην Α’ Εθνική Ποδοσφαίρου Γυναικών αγωνίζονται οι Σειρήνες Γρεβενών, ο ΠΑΣ Πύργος, η ΡΕΑ από το Ρέθυμνο και ο ΟΦΗ από το Ηράκλειο.
Στο γυναικείο χάντμπολ υπάρχει η Προσοτσάνη και η Αναγέννηση Άρτας.
Στο μπάσκετ συναντάμε ομάδες από τη Χίο, τη Νάξο, την Κω και την Κεφαλονιά.
Στο πόλο υπάρχουν ομάδες όπως ο ΝΟ Χίου, η ΠΕΚΕΒ και ο ΝΟ Χανίων.
Δεν έχουν όλες την ίδια οικονομική οργάνωση ούτε τις ίδιες δυνατότητες. Αυτό ακριβώς είναι το θέμα: η συμμετοχή στην ίδια διοργάνωση δεν εξαφανίζει τις διαφορές της πραγματικής ζωής.
Όταν μια ομάδα της περιφέρειας καταφέρνει να φτάσει ψηλά, αποθεώνουμε την προσπάθεια.
Όταν δυσκολεύεται οικονομικά, μιλάμε για κακή οργάνωση, αδυναμία εξεύρεσης πόρων ή περιορισμένο ενδιαφέρον της τοπικής κοινωνίας.
Πότε θα εξετάσουμε με την ίδια αυστηρότητα το σύστημα μέσα στο οποίο ζητάμε από αυτές τις ομάδες να επιβιώσουν;
Και πότε θα παραδεχτούμε ότι οι διαφορές δεν εξαφανίζονται επειδή όλοι αγωνίζονται με τους ίδιους κανονισμούς;
Και μέσα σε όλα αυτά, να είσαι και γυναικεία ομάδα
Εδώ η συζήτηση γίνεται ακόμη πιο άβολη.
Γιατί μια γυναικεία ομάδα της περιφέρειας δεν αντιμετωπίζει μόνο τα προβλήματα μιας μικρής ομάδας.
Προσπαθεί να αναπτυχθεί σε ένα αθλητικό περιβάλλον όπου τα περισσότερα γυναικεία πρωταθλήματα εξακολουθούν να διεκδικούν μεγαλύτερη προβολή, ισχυρότερη εμπορική στήριξη και σταθερότερες συνθήκες λειτουργίας.
Και υπάρχουν μεγάλες διαφορές ανάμεσα στα αθλήματα.
Στο γυναικείο ποδόσφαιρο, η ίδια η ΕΠΟ επισημαίνει ότι το ελληνικό δίκαιο δεν προβλέπει επαγγελματικό γυναικείο ποδόσφαιρο. Αναγνωρίζει μάλιστα ότι ο ερασιτεχνικός χαρακτήρας και η απουσία επαγγελματικών συμβολαίων δυσχεραίνουν την εφαρμογή ορισμένων προστατευτικών ρυθμίσεων για τη μητρότητα.
Δεν μπορούμε να μεταφέρουμε αυτομάτως την ίδια νομική κατάσταση στο μπάσκετ, στο βόλεϊ, στο πόλο ή στο χάντμπολ. Κάθε άθλημα έχει το δικό του θεσμικό πλαίσιο και διαφορετικές συνθήκες.
Μπορούμε, όμως, να εξετάσουμε το κοινό πρόβλημα: τη δυσκολία εξασφάλισης σταθερών πόρων, την περιορισμένη προβολή πολλών συλλόγων και το πρόσθετο βάρος που αντιμετωπίζουν οι ομάδες της περιφέρειας.
Ας σκεφτούμε μια αθλήτρια της ΠΕΚΕΒ, του Διαγόρα Ραχών, της Προσοτσάνης ή μιας μικρής ομάδας μπάσκετ.
Αν εργάζεται, σπουδάζει ή έχει οικογενειακές υποχρεώσεις, πόσο εύκολο είναι να απουσιάσει για μια εκτός έδρας αποστολή;
Αν δεν υπάρχει σταθερή οικονομική υποστήριξη, από πού θα βρεθούν οι πόροι για προπόνηση, εξοπλισμό, ιατρική κάλυψη και μετακινήσεις;
Και πώς θα προσελκύσει νέες αθλήτριες μια ομάδα που κάθε χρόνο πρέπει πρώτα να λύσει το ζήτημα της ίδιας της επιβίωσής της;
Δεν ζητούν οι αθλήτριες αυτές προνομιακή μεταχείριση.
Ζητούν να μη χρειάζεται να ξεπερνούν δύο και τρία εμπόδια για να αποκτήσουν την ευκαιρία που αλλού θεωρείται αυτονόητη.
Ας σταματήσουμε, λοιπόν, να μετράμε την ανάπτυξη του γυναικείου αθλητισμού μόνο με βάση τις μεταγραφές των μεγάλων συλλόγων, τις ανακοινώσεις νέων χορηγιών και την προβολή των ντέρμπι.
Η ανάπτυξη δοκιμάζεται και στο αν μια ομάδα της Ικαρίας μπορεί να συνεχίσει να αγωνίζεται.
Στο αν μια μαθήτρια στη Χίο θα έχει ομάδα να παίξει όταν μεγαλώσει.
Στο αν μια αθλήτρια της Άρτας ή της Προσοτσάνης θα μπορεί να συνδυάζει την αθλητική της προσπάθεια με την καθημερινότητά της.
Στο αν ένας σύλλογος της περιφέρειας μπορεί να σχεδιάζει την επόμενη χρονιά με αγωνιστικά κριτήρια και όχι με πρώτο ερώτημα πώς θα πληρωθούν οι μετακινήσεις.
Αν εξαφανιστούν οι μικρές ομάδες, δεν θα έχει μείνει ουσιαστική ανάπτυξη του γυναικείου αθλητισμού. Θα έχει μείνει κυρίως η βιτρίνα του.
Και τα παιδιά; Πόσο κοστίζει να έχεις ταλέντο μακριά από την Αθήνα;
Υπάρχει και μια πλευρά που δεν χωράει σε κανέναν βαθμολογικό πίνακα.
Τα αναπτυξιακά πρωταθλήματα.
Το παιδί που ασχολείται με το μπάσκετ, την κολύμβηση, τον στίβο, το βόλεϊ ή το ποδόσφαιρο και ζει σε νησί ή σε απομακρυσμένη περιοχή.
Για να συμμετάσχει σε μια μεγαλύτερη διοργάνωση μπορεί να χρειαστεί μετακίνηση εκτός του τόπου κατοικίας του.
Και τότε μπαίνουν στη συζήτηση οι οικογένειες.
Ποιος πληρώνει τα εισιτήρια; Ποιος συνοδεύει το παιδί; Ποιος μπορεί να απουσιάσει από τη δουλειά του; Ποιος καλύπτει μια ενδεχόμενη διανυκτέρευση;
Οι απαντήσεις εξαρτώνται από τη διοργάνωση, την ομοσπονδία, τον σύλλογο και την οικονομική δυνατότητα της οικογένειας.
Αλλά το βασικό ερώτημα παραμένει.
Θέλουμε το ταλέντο να αξιολογείται από την προσπάθεια και τις επιδόσεις του παιδιού ή από το αν η οικογένειά του αντέχει το κόστος συμμετοχής;
Αν η χώρα θέλει να μιλά σοβαρά για ανάπτυξη του αθλητισμού, πρέπει να απαντήσει και σε αυτό.
Γιατί ένας ταλαντούχος αθλητής που δεν φτάνει ποτέ σε μια διοργάνωση δεν μπορεί να αναδειχθεί από τα αποτελέσματά της.
Και καμία εθνική στρατηγική ανάπτυξης δεν είναι ολοκληρωμένη όταν δεν εξετάζει πόσα παιδιά χάνουν ευκαιρίες λόγω τόπου κατοικίας και οικονομικών δυνατοτήτων.
Οι λύσεις δεν είναι μυστικό — λείπει η υποχρέωση να εφαρμοστούν
Δεν χρειάζεται άλλη μια έκθεση που να μας εξηγεί ότι η νησιωτικότητα είναι δύσκολη.
Χρειάζονται συγκεκριμένες αποφάσεις.
Πρώτα απ’ όλα, μια εθνική διοργάνωση πρέπει να συνοδεύεται από υπολογισμό του πραγματικού κόστους συμμετοχής. Όχι γενικά και αόριστα. Ανά ομάδα, ανά μετακίνηση, με βάση τα αναγκαία εισιτήρια, τις ανταποκρίσεις, τη διαμονή και τις τοπικές μεταφορές.
Το πρόσθετο γεωγραφικό κόστος δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως πολυτέλεια που το σωματείο οφείλει να χρηματοδοτήσει μόνο του.
Χρειάζεται ξεχωριστός, σαφής μηχανισμός κάλυψης αυτού του κόστους, πέρα από την ισόποση βασική χρηματοδότηση.
Δεύτερον, η κάλυψη των μετακινήσεων πρέπει να είναι οργανωμένη πριν ξεκινήσει η αγωνιστική περίοδος.
Μια ομάδα δεν μπορεί να σχεδιάζει οικονομικά τη χρονιά της περιμένοντας αν και πότε θα εισπράξει μια ενίσχυση.
Τρίτον, χρειάζεται δημόσιος απολογισμός.
Πόσα χρήματα κατανεμήθηκαν; Σε ποιες ομάδες; Πόσα αφορούσαν την πραγματική επιβάρυνση της μετακίνησης; Ποιες ανάγκες έμειναν ακάλυπτες;
Αν οι επιδοτήσεις επαρκούν, τα στοιχεία θα το αποδείξουν. Αν δεν επαρκούν, τα ίδια στοιχεία θα δείξουν τι πρέπει να αλλάξει.
Τέταρτον, οι ομοσπονδίες πρέπει να καταρτίζουν προγράμματα που λαμβάνουν ουσιαστικά υπόψη τις συγκοινωνιακές συνδέσεις, τις απαραίτητες αναπαύσεις και τις καιρικές δυσκολίες, χωρίς να φορτώνουν μονομερώς το κόστος κάθε αναγκαίας αλλαγής στα σωματεία.
Πέμπτον, η στήριξη του γυναικείου αθλητισμού πρέπει να φτάνει και στις ομάδες που δεν έχουν πίσω τους μεγάλα εμπορικά ονόματα.
Με διαφανή κίνητρα για χορηγίες, πραγματική προβολή των μικρών πρωταθλημάτων και ειδικές προβλέψεις για τις ομάδες που συνδυάζουν μικρή τοπική αγορά με μεγάλο κόστος συμμετοχής.
Έκτον, χρειάζεται ξεχωριστή μέριμνα για τις αναπτυξιακές διοργανώσεις.
Όχι να αναζητούμε τα ταλέντα μόνο εκεί όπου υπάρχει ήδη μεγάλη αθλητική δραστηριότητα, αλλά να εξασφαλίζουμε ότι παιδιά από διαφορετικές περιοχές μπορούν να συμμετέχουν χωρίς να αποκλείονται οικονομικά.
Και, πάνω απ’ όλα, χρειάζεται να σταματήσουμε να αντιμετωπίζουμε την επιβίωση των μικρών συλλόγων σαν προσωπικό στοίχημα των προέδρων τους.
Το εθνικό πρωτάθλημα είναι ευθύνη εκείνων που το οργανώνουν. Δεν μπορεί όλο το οικονομικό βάρος της γεωγραφίας να μετατρέπεται σε ιδιωτικό πρόβλημα των σωματείων.
Ποιος θα αναλάβει τελικά την ευθύνη;
Το Υπουργείο Αθλητισμού έχει την ευθύνη της χρηματοδοτικής πολιτικής.
Οι ομοσπονδίες και οι διοργανώτριες αρχές έχουν ευθύνη για τη μορφή και την οργάνωση των πρωταθλημάτων.
Οι Περιφέρειες και οι Δήμοι έχουν ρόλο στις υποδομές και στη στήριξη των τοπικών σωματείων.
Κανείς δεν μπορεί να λύσει μόνος του όλα τα προβλήματα.
Αλλά αυτή η πολυδιάσπαση αρμοδιοτήτων δεν μπορεί να αποτελεί μόνιμο άλλοθι για να μη λογοδοτεί κανείς για το συνολικό αποτέλεσμα.
Αν μια ομάδα χρειάζεται πολλαπλάσια χρήματα από μια άλλη μόνο και μόνο επειδή βρίσκεται σε διαφορετικό τόπο, ποιος είναι υπεύθυνος να εξασφαλίσει ότι αυτή η διαφορά δεν θα καθορίσει την επιβίωσή της;
Αν ένα γυναικείο σωματείο δεν μπορεί να βρει τους ίδιους εμπορικούς πόρους, ποιος εξετάζει τι χρειάζεται για να παραμείνει ανταγωνιστικό;
Αν ένας νέος αθλητής εγκαταλείψει την προσπάθειά του επειδή η οικογένειά του δεν μπορεί να χρηματοδοτήσει τις αναγκαίες μετακινήσεις, σε ποια στατιστική θα καταγραφεί αυτή η απώλεια;
Η ανάπτυξη δεν αποδεικνύεται με πανηγυρικές ανακοινώσεις.
Αποδεικνύεται όταν περισσότερες ομάδες μπορούν να παραμένουν ζωντανές, περισσότερα παιδιά έχουν πρόσβαση στον αθλητισμό και οι οικονομικές διαφορές δεν μετατρέπονται σε αποκλεισμό.
Το μεγαλύτερο εμπόδιο δεν είναι η θάλασσα. Είναι η αποδοχή της ανισότητας.
Δεν ζητάμε να κερδίζει ο Διαγόρας Ραχών επειδή είναι από την Ικαρία.
Ούτε να παίρνουν επιπλέον βαθμούς οι Ίωνες Χίου επειδή χρειάστηκε να ταξιδέψουν.
Ούτε να χαρίζονται νίκες στην ΠΕΚΕΒ, στην Προσοτσάνη ή στον ΑΟ Θήρας επειδή βρίσκονται μακριά από την Αθήνα.
Ζητάμε κάτι πολύ απλούστερο.
Να κρίνονται οι ομάδες για αυτό που κάνουν στον αγωνιστικό χώρο και όχι για το ποια μπορεί να αντέξει οικονομικά να φτάσει μέχρι εκεί.
Γιατί το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν υπάρχουν ταλαντούχοι αθλητές και αθλήτριες στην περιφέρεια.
Υπάρχουν.
Δεν είναι αν οι άνθρωποι των μικρών συλλόγων προσπαθούν.
Προσπαθούν.
Το ερώτημα είναι γιατί εξακολουθούμε να θεωρούμε φυσιολογικό να χρειάζεται μια μικρή ομάδα να καταβάλει δυσανάλογα μεγαλύτερη οικονομική προσπάθεια για να διεκδικήσει ακριβώς τους ίδιους βαθμούς.
Και γιατί μιλάμε τόσο εύκολα για ίσες ευκαιρίες, όταν δεν έχουμε εξασφαλίσει ούτε την ισότητα των όρων συμμετοχής.
Το πρόβλημα του ελληνικού αθλητισμού δεν είναι ότι η Χίος έχει θάλασσα, η Ικαρία απέχει ή η Άρτα βρίσκεται μακριά από την Αθήνα.
Το πρόβλημα είναι ότι οργανώνουμε εθνικά πρωταθλήματα σαν να μην έχει καμία σημασία πού βρίσκεται κάθε ομάδα — και αφήνουμε την ίδια να πληρώνει τη διαφορά.
Μέχρι να αλλάξει αυτό, η ισονομία θα υπάρχει στους κανονισμούς.
Όχι απαραίτητα στις πραγματικές ευκαιρίες.
Και το πιο άδικο αποτέλεσμα θα έχει γραφτεί πριν ακόμη αρχίσει ο αγώνας.