Η ολοκλήρωση των έξι απολογιών στο Basketgate έφερε τέσσερις αποφάσεις προσωρινής κράτησης και δύο κατ’ οίκον περιορισμούς με ηλεκτρονική επιτήρηση. Η δικαστική διαδικασία συνεχίζεται και κανένα από αυτά τα μέτρα δεν αποτελεί καταδίκη. Πέρα από τα πρόσωπα και τις κατηγορίες, όμως, η υπόθεση θέτει ένα δεύτερο ερώτημα: τι χρειάζεται να αλλάξει στους μηχανισμούς ακεραιότητας του ελληνικού μπάσκετ ώστε η εμπιστοσύνη στη διαιτησία να μη στηρίζεται αποκλειστικά σε διαβεβαιώσεις;
Έξι απολογίες, διαφορετικά δικαστικά μέτρα
Με τις αποφάσεις της Δευτέρας 26 Οκτωβρίου, προσωρινά κρατούμενοι κρίθηκαν ο πρώην πρόεδρος της ΕΟΚ Βαγγέλης Λιόλιος, ο επιχειρηματίας Γιώργος Μαυραγάνης, ο πρώην διαιτητής Πέτρος Παπαπέτρου και ο πρώην αρχιδιαιτητής Ηλίας Κορομηλάς. Η εν ενεργεία διαιτητής Βάσω Τσαρούχα και ο πρώην διαιτητής Τάσος Πηλοΐδης τέθηκαν σε κατ’ οίκον περιορισμό με ηλεκτρονική επιτήρηση. Στους δύο τελευταίους αναφέρθηκε επίσης απαγόρευση ενασχόλησης με δραστηριότητες του μπάσκετ.
Οι τρεις που απολογήθηκαν τελευταίοι αρνήθηκαν τις κατηγορίες. Ο Κορομηλάς υποστήριξε, σύμφωνα με το δικαστικό ρεπορτάζ, ότι δεν είχε εξουσία να ορίζει ή να αντικαθιστά διαιτητές και αναφέρθηκε σε χρήματα από νόμιμη επαγγελματική δραστηριότητα στην EuroLeague. Η Τσαρούχα αμφισβήτησε τις πράξεις που της αποδίδονται, ενώ ο Πηλοΐδης επίσης αρνήθηκε εμπλοκή και αμφισβήτησε την αξιοπιστία καταγγελίας σε βάρος του. Αυτές είναι θέσεις των κατηγορουμένων, όχι ευρήματα δικαστικής απόφασης.
Νομική διάκριση: η προσωρινή κράτηση και ο κατ’ οίκον περιορισμός είναι δικονομικά μέτρα. Δεν αποδεικνύουν ενοχή ούτε υποκαθιστούν την τελική δικαστική κρίση.
Το ερώτημα της διαφάνειας δεν τελειώνει με τις απολογίες
Η ποινική διερεύνηση εξετάζει συγκεκριμένες πράξεις και ευθύνες συγκεκριμένων προσώπων. Η λειτουργία των αθλητικών θεσμών, ωστόσο, χρειάζεται να απαντήσει σε διαφορετικά ερωτήματα: Πώς επιλέγονται και αξιολογούνται οι διαιτητές; Ποιος ελέγχει ενδεχόμενες συγκρούσεις συμφερόντων; Πώς καταγράφεται μια καταγγελία χωρίς να εκτίθεται εκείνος που την υποβάλλει; Και πόσο προσβάσιμες είναι στους ενδιαφερομένους οι διαδικασίες που καθορίζουν τους ορισμούς;
Η ύπαρξη κατηγορητηρίου δεν σημαίνει ότι κάθε διαιτητικός ορισμός, κάθε σφύριγμα ή κάθε παλαιότερο αποτέλεσμα είναι ύποπτο. Μια τέτοια γενίκευση θα αδικούσε αθλητές, συλλόγους και διαιτητές. Αντίστοιχα, το γεγονός ότι τα πρωταθλήματα συνεχίζονται δεν αρκεί για να θεωρηθεί ότι το θέμα εμπιστοσύνης έχει λυθεί. Η θεσμική απάντηση χρειάζεται διαδικασίες που μπορούν να ελεγχθούν, όχι μόνο νέα πρόσωπα.
Τι θα μπορούσε να ελεγχθεί ανεξάρτητα
Μία ουσιαστική συζήτηση για την ακεραιότητα της διαιτησίας θα μπορούσε να περιλαμβάνει δημοσιοποίηση σαφών κριτηρίων επιλογής, καταγραφή των διαδικασιών αξιολόγησης, τυποποιημένο μηχανισμό δηλώσεων σύγκρουσης συμφερόντων και ανεξάρτητο δίαυλο αναφοράς πιθανών παρατυπιών. Δεν παρουσιάζονται εδώ ως μέτρα που έχουν ήδη θεσπιστεί ή ανακοινωθεί. Είναι συγκεκριμένες προτάσεις ελέγχου που μπορούν να τεθούν δημόσια στους αρμόδιους φορείς.
Ένας μηχανισμός αξιολόγησης πρέπει επίσης να διαχωρίζει το ανθρώπινο διαιτητικό λάθος από την υπόνοια σκόπιμης αλλοίωσης. Η κακή απόφαση μέσα σε έναν αγώνα δεν αποδεικνύει παρανομία. Χρειάζονται στοιχεία, σαφής διαδικασία και προστασία δικαιωμάτων. Το αντίστροφο —η απουσία άμεσης απόδειξης σε δημόσια θέα— δεν πρέπει να εμποδίζει θεσμικούς ελέγχους όπου υπάρχουν τεκμηριωμένες καταγγελίες.
Η κρίση στην ΕΟΚ και τα διαφορετικά επίπεδα ευθύνης
Η Ομοσπονδία βρίσκεται ήδη σε διοικητική κρίση. Μετά τη συνάντηση με μέλη του διοικητικού συμβουλίου της ΕΟΚ, ο αναπληρωτής υπουργός Αθλητισμού Γιάννης Βρούτσης σύστησε την ταχύτερη δυνατή διεξαγωγή εκλογών. Παράλληλα, επανέλαβε ότι οι επιχορηγήσεις προς την Ομοσπονδία παραμένουν σε αναστολή, με εξαίρεση ανελαστικές λειτουργικές δαπάνες, όπως η μισθοδοσία. Οι επιχορηγήσεις προς τα σωματεία του μπάσκετ συνεχίζονται κανονικά.
Η νέα διοίκηση έχει να χειριστεί τη συνέχεια της ομοσπονδίας, ενώ η Δικαιοσύνη ερευνά τις καταγγελλόμενες πράξεις. Η διοικητική λογοδοσία δεν ταυτίζεται με την ποινική ευθύνη και η μία διαδικασία δεν μπορεί να αντικαταστήσει την άλλη. Το ίδιο ισχύει και για τις αθλητικές πειθαρχικές διαδικασίες: απαιτούν τη δική τους αρμοδιότητα και αποδεικτική βάση.
Τρία ανοικτά ερωτήματα για την επόμενη ημέρα
Πρώτον: ποια θα είναι η συγκεκριμένη διαδικασία για νέες διοικητικές αποφάσεις στην ΕΟΚ και πότε θα ανακοινωθεί επίσημα το χρονοδιάγραμμα; Δεύτερον: ποιος φορέας θα ελέγξει με διαφανή κριτήρια τις διαδικασίες διαιτησίας χωρίς να προδικάσει την ποινική έρευνα; Τρίτον: πώς θα ενημερώνονται τα σωματεία για την οικονομική και αγωνιστική συνέχεια με τρόπο σαφή και επαληθεύσιμο;
Η ολοκλήρωση ενός κύκλου απολογιών δεν σημαίνει ολοκλήρωση της έρευνας. Ούτε, όμως, η σοβαρότητα των κατηγοριών δικαιολογεί να αποδίδονται συλλογικές ευθύνες χωρίς στοιχεία. Το κρίσιμο για το ελληνικό μπάσκετ είναι να λειτουργήσει η Δικαιοσύνη ανεπηρέαστη και, παράλληλα, να δοθούν θεσμικές απαντήσεις που να μπορούν να μετρηθούν και να ελεγχθούν.